Hoe gebruik ik Fle3 in mijn lessen?
- praktische tips voor leraren

http://fle3.uiah.fi/

v0.4
25.2.2002

Teemu Leinonen, Samu Mielonen, Janne Pietarila, Ilkka Kekkonen, Giedre Kligyte, Tarmo Toikkanen
UIAH Media Lab, Universiteit voor Kunst en Ontwerp, Helsinki

Vertaling in het Nederlands: Maurice van Liempd / Ubique Media http://www.ubiquemedia.nl

Inhoudsopgave

Fle3 en de motivatie van studenten

Technische Voorbereidingen

Gebruikers toevoegen aan Fle3

Een studie-omgeving met leermodule(s) aanmaken

Introductie tot het Kenniscentrum

Startpagina's gebruiken

Fle3 Woordenlijst

 

Fle3 en de motivatie van studenten

Zorg ervoor dat studenten gemotiveerd zijn

Fle3 is ontworpen om studiegroepen die ge•nteresseerd zijn in collaboratief leren te helpen bij het leren op een onderzoekende manier. Wij weten niet hoe je jouw studenten moet motiveren zo te gaan werken - dat moet je zelf uitvinden. Echter, het valt ons op dat sommigen in het begin moeite hebben zich de methode eigen te maken, maar diegenen die een poging doen en het proces uitproberen, zijn veelal enthousiast.

We zijn van mening dat een betekenisvol proces gericht op het oplossen van problemen (dus met een context en een gedeelde waarde voor de groep), zal resulteren in een grondiger begrip van het onderwerp.

Fle3 is geen Leer Management Systeem of courseware

We verwachten dat studenten hoog-gemotiveerd zijn (of zullen worden) en bereid zijn te werken aan het verbeteren en verdiepen van hun begrip over bepaalde vakonderdelen. Indien dat niet het geval is - wanneer ze enkel geïnteresseerd zijn in studiepunten en bier na afloop van het examen - stellen we voor dat je een Leer Management Systeem aanschaft. Deze kunnen prima worden ingezet om studenten bepaalde informatie uit het hoofd te laten leren.

We zijn ons heel wel bewust dat Fle3 er ten aanzien van andere COO-oplossingen (Computer Ondersteund Onderwijs) tussenuit springt. We hopen dat Fle3 bruikbaar is bij opbouwende en onderzoek-georiënteerde processen. We onderkennen dat voor een traditionele docent die gewend is aan instructie op basis van de bestaande onderwijsdidactiek, Fle3 wellicht niet het juiste hulpmiddel is.

Fle3 is niet eenvoudig inzetbaar bij leren op basis van bestaand materiaal, waarbij verplicht cursusmateriaal wordt aangeboden en de student vervolgens wordt getoetst. Fle3 biedt evenmin veel ondersteuning voor docent-georiënteerde modellen, waarbij de docent exact aan studenten oplegt wat zij wel en niet moeten doen.

Wij uiten hier geen expliciete kritiek op een van deze modellen (daarvoor kun je elders terecht). Het is gewoonweg een kwestie van het selecteren van het juiste hulpmiddel. Fle3 is prima geschikt voor groep-georiënteerd werk waarbij de nadruk ligt op het maken en ontwikkelen van uitingen van kennis (ook wel kennisobjecten).

 

Technische Voorbereidingen

Fle3-server instellen

Ten eerste dien je de Fle3-software te installeren op je eigen server. Je kunt contact opnemen met je webmaster en hem vertellen dat je het Fle3-systeem wilt gebruiken. De webmaster zou in staat moeten zijn het systeem te installeren.

Waarschijnlijk is het een goed idee om één Fle3-systeem met meerdere docenten in de school te delen. Hierdoor zullen de onderhoudskosten per docent/student omlaag gaan. Onthoud dat hardware en de tijd van de webmaster beperkt zijn. Alle nieuwe diensten kosten tijd en hardware, ook al is gebruik van de Fle-software gratis.

Fle3-server draait op bijna alle besturingssytemen (Linux, MacOS X, *BSD, etc.) en Microsoft Windows.

Gebruik Fle3 met een standaard webbrowser

Fle3 is zo ontworpen dat deze werkt met elke webbrowser (Netscape, Opera, Explorer, Mozilla, Konqueror), op ieder besturingssysteem (Unix, Linux, Mac OS, Windows, etc.). Omdat het onmogelijk is vooraf alle combinaties te testen, stellen we prijs op meldingen van fouten waar je eventueel tegenaan loopt (http://fle3.uiah.fi/).

Fle3 maakt geen gebruik van cookies, flash, javascript of Java. Het maakt wel gebruik van CSS (style sheets) voor de paginaweergave. Hoewel niet van wezenlijke invloed, kan de weergave ietwat verwarrend zijn zonder style sheet-ondersteuning. Alle moderne browsers (IE5, Netscape4, Mozilla, Konqueror, Opera5 en nieuwere versies) ondersteunen style sheets.

 

Gebruikers toevoegen aan Fle3

Er dient een Fle-beheerder te zijn

Nadat het Fle3 systeem is geïnstalleerd, zal de webmaster je waarschijnlijk de gebruikersnaam en wachtwoord van de "Fle-beheerder" geven, en de URL via welke je kunt inloggen op het systeem. Of jouw beheerder geeft je de "Staf"-rol, waarmee je de belangrijkste beheertaken kunt uitvoeren. Maak in ieder geval een staf-account aan en gebruik het account "Fle-beheerder" alleen voor onderhoud aan de Fle3-server.

Categorieën gebruikers in Fle3 zijn: Fle-Beheerder, Staf en Gebruiker

Er zijn standaard drie verschillende categorieën gebruikers binnen een Fle3-systeem : Fle-Beheerder, Staf en Gebruiker. Fle-Beheerder ('fleadmin') is de rol met de meeste mogelijkheden; deze kan alle mogelijke taken uitvoeren binnen het Fle3-systeem. Een Staf-gebruiker ('staff') heeft wat minder mogelijkheden en kan niet makkelijk inbreken op een Fle3-systeem, maar deze kan wel leermodules en studenten aanmaken en beheren, enzovoorts. Ten slotte is de rol Gebruiker ('user') bestemd voor gebruikers die moeten kunnen deelnemen aan leermodules, maar die geen leermodules of nieuwe gebruikers aan mogen maken (en ook geen bestaande mogen verplaatsen).

Gebruikersrollen binnen leermodules zijn: docent, tutor, student

Daarnaast krijgt iedere gebruiker voor elke leermodule een rol toegekend. Voor een bepaalde leermodule kan een gebruiker docent, tutor of student zijn. Ieder niveau kent (alleen voor die leermodule) minder toegangsrechten. Je kunt bijvoorbeeld beheerder zijn van Fle en daarnaast voor een bepaalde leermodule de rol van student hebben. Bovendien kan iemand uit de klasse Gebruiker docent zijn bij een leermodule en rechten hebben die leermodule (en enkel die module) te beheren.

Voeg staf- en gewone gebruikers toe aan Fle3 (of nodig ze uit)

Als staf-gebruiker van je eigen Fle3-universum kun je nu beginnen met het toevoegen van gebruikers aan het Fle3-systeem. Je kunt deze handmatig toevoegen via de web-gebaseerde gebruikersinterface of ze per e-mail uitnodigen. Wanneer je gebruikers per e-mail uitnodigt ontvangen deze een e-mail met een URL via welke ze hun eigen gebruikersnaam en wachtwoord voor het Fle-systeem kunnen aanmaken.

Wanneer je gebruikers aanmaakt ken je aan je collega-docenten de rol 'staf' (staff) toe en aan de studenten de rol 'gebruiker' (user). Nu kunnen je collega's vakken aanmaken en nieuwe gebruikers toevoegen aan het systeem. Hierdoor wordt je taak (indien je fle-beheerder bent) veel eenvoudiger, omdat iedereen in het systeem zorgdraagt voor zijn eigen studenten.

 

Een studie-omgeving met leermodule(s) aanmaken

Voeg je leermodule toe aan Fle3 en voeg studenten, tutoren en docenten toe aan de module

Nadat je de studenten op het Fle3-systeem hebt aangemeld, ga je een leermodule voor ze maken. Wanneer je een nieuwe leermodule aanmaakt wordt er gevraagd om een naam, een omschrijving en nog wat gegevens. Vergeet niet ook nog studenten aan de leermodule te koppelen! Zoals reeds vermeld zijn er per leermodule drie verschillende soorten gebruikers te onderscheiden: docenten, tutoren en studenten. Docenten en tutoren hebben het recht 'nieuwe leermodules' te starten, als onderdeel van een bepaald vak. Binnen het vak Menselijke Biologie kan er bijvoorbeeld een leermodule 'Botten en skelet' bestaan.

Maak voor een vak leermodules aan en voeg studenten toe

Nadat je basisinformatie over je vak hebt ingevoerd en er studenten aan hebt toegevoegd, dien je het Kenniscentrum voor de studenten te gaan inrichten. In het Kenniscentrum dien je een of meerdere leermodules voor het vak aan te maken. Een leermodule is, vanuit de docent gezien, een logische onderdeel van een bepaald vak. (bijv. een van de subonderdelen van het vak).

Voor de leermodule dien je een bepaald 'denkproces' te selecteren of deze zelf te maken. Wij bevelen aan het denkproces 'stapsgewijs onderzoek' ('progressive inquiry') te gebruiken, die ontworpen is voor onderzoekend leren.

Het instellen van leermodules kan ook plaatsvinden tijdens een normale les waarbij alle studenten aanwezig zijn. Je kunt het Fle3-scherm projecteren (of het zwarte schoolbord gebruiken) en samen opschrijven welk gebied jullie gaan bestuderen. Door dit samen te doen zullen studenten zich beter inzetten.

Merk op dat Fle3 niet ontworpen is als een volledig ondersteunde omgeving voor afstandonderwijs, maar dat het dient ter verbetering en ondersteuning van het leerproces zoals dat plaatsvindt in normale lessen. We raden het gebruik van Fle3 af als enige plaats waar leeractiviteiten plaatsvinden. Reguliere fysieke ontmoetingen dragen grotendeels bij aan het succes van een vak.

 

Introductie tot het Kenniscentrum

Introduceer de methode 'stapsgewijs onderzoek' bij de studenten

Indien de studenten niet vertrouwd zijn met het proces van kennis opbouwen, leg ze dan het pedagogische model van stapsgewijs onderzoek ('progressive inquiry') uit. Besteed hier vooral de eerste keer dat Fle3 gebruikt wordt enige tijd aan. Na een paar modules zal het proces duidelijker zijn. Het stapsgewijs onderzoeksproces wordt ondermeer uitgelegd op de website van het Centrum voor onderzoek naar Netwerk-gebaseerd Leren en Kennis Opbouwen, Universiteit van Helsinki. Zoek naar 'progressive inquiry'.

Begin een discussie in het Kenniscentrum

Binnen een leermodule kunnen studenten een discussie starten. Het idee hierachter is dat, ten eerste, de studenten studieproblemen voorleggen die gerelateerd zijn aan de leermodule (meestal een subonderwerp). Dit zijn vragen of interessegebieden die zij gedurende de cursus willen oplossen. Na het voorleggen van hun eerste problemen, dient de student enkele zelf verzonnen oplossingen aan te dragen. Wij zijn van mening dat iedereen hiertoe in staat moet zijn.

Studenten moeten worden aangemoedigd vrijuit vragen te stellen, antwoorden te geven en hypotheses op te stellen, daarbij gebruik makend van de voor discussies beschikbare denkprocessen. De tutor kan benadrukken dat de cijferwaardering gebaseerd zal zijn op de uitkomsten die in de breedte en de diepte worden gevonden en niet op de snelheid waarmee 'het juiste antwoord' wordt ontdekt. Snelheid is, in tegenstelling tot andere cursusmethoden, niet van essentieel belang. Teveel snelheid kan zelfs het bestuderen van complexere concepten verhinderen.

Studenten kunnen hun meningen en gissingen presenteren. Het idee achter studeren met behulp van Fle3 is eigenlijk: vragen stellen, gissen, informatie verzamelen en eindigen met goede oplossingen. In Fle3 wordt men aangemoedigd 'domme vragen' te stellen en fouten te maken. Echter, een belangrijk onderdeel van het werken met Fle3 is het inbrengen van 'wetenschappelijke verklaringen' - informatie die studenten gevonden hebben in andere bronnen, die ze hebben verkregen na het uitvoeren van eigen experimenten of die op een andere manier is gevalideerd.

Plan de cursus, maak een tijdsplanning en moedig je studenten aan

Het begeleiden van een kennis-quest is niet eenvoudig, maar het is natuurlijk wel erg belangrijk. Kom met een goed plan voor je cursus. Dit betekent dat je een idee hebt wat de studenten in je cursus moeten bestuderen en hoe lang het proces zal duren.

Het opbouwen van kennis zal niet plaatsvinden zonder een actieve betrokkenheid van jou en eventueel andere begeleiders. Een goede strategie kan zijn te beginnen met het presenteren van een eigen studieprobleem en mogelijke verklaringen hiervoor, zoals deze voren komen vanuit het vakgebied zelf. Op deze manier krijgen studenten een idee van de dynamiek die nodig is voor het opbouwen van kennis. Het is zowaar beter wanneer ook jij daadwerkelijk deelneemt aan de kennis-quest, waarbij je echt studeert en probeert je begrip van het onderzoeksgebied te verdiepen. Het is geen misdaad wanneer een docent tijdens een cursus ook iets nieuws leert!

Het is goed je ervan bewust te zijn wat juist is en hoe iemand zelf bij een bepaald verklarend model is uitgekomen. Op die manier is het eenvoudiger studenten te helpen bij het stellen van enkele van de moeilijkere vragen die ze zichzelf anders nooit zouden stellen. Je dient je als tutor echter bewust te zijn van het feit dat het binnen groepsgewijs leren niet mogelijk (en ook niet productief) is, te proberen het proces in de richting van een bepaald einddoel te dwingen.

Wanneer om wat voor reden dan ook studenten uitkomen op een uitleg voor de besproken problemen die jij als tutor/docent totaal ontoereikend vindt, garanderen wij dat het eenvoudig zal zijn hen de feiten te presenteren. Omdat ze het onderzoeksgebied reeds verkend hebben, bezitten de studenten - ook al doen ze verkeerde aannames - een veel dieper begrip van het onderwerp dan wanneer je ze de feiten meteen had voorgeschoteld.

Voor zeer kritische en erg zelfbewuste studenten is het belangrijk te benadrukken dat wat sommigen fouten noemen een integraal onderdeel vormt van het Fle3-leerproces en dat ze niet zullen worden gestraft voor hun fouten zolang ze zich tenminste inspannen door te gaan en zo het begrip van de groep te bevorderen.

Houd contact met je studenten via e-mail en in de klas

Je kunt de studenten ook aanmoedigen een bijdrage te leveren aan de kennisopbouw door ze e-mails te sturen met hyperlinks die relevant zijn en door interessante opmerkingen te schrijven in het Kenniscentrum. Op die manier worden de studenten herinnerd aan het proces en worden ze gestimuleerd er aan deel te nemen. Wanneer je klassikaal werkt (lessen, workshops, seminars), dien je hierbij altijd te verwijzen naar Fle3 door te wijzen op de opmerkingen die studenten in het systeem geplaatst hebben.

Het is ook raadzaam af en toe na te gaan hoeveel er onderling besproken wordt in het Fle3-forum. Indien iemand helemaal niet meedoet kan dit betekenen dat deze persoon moeite heeft met het inloggen, gebruiken of begrijpen van het systeem. Hoe eerder je mogelijke problemen aanpakt, des te gemakkelijker zal de cursus later verlopen.

 

Startpagina's gebruiken

Help studenten bij het organiseren van hun Startpagina

Startpagina's kunnen door docenten en studenten worden gebruikt om verschillende items (documenten, bestanden, hyperlinks, opmerkingen) op te slaan die gerelateerd zijn aan hun studies, deze organiseren in mappen en ze met anderen delen. Begeleid je studenten bij het maken van mappen voor die onderdelen waar zij aan (gaan) werken.

Begeleid studenten bij het gebruiken van de knop 'Voeg vak toe aan Startpagina'

Via Kenniscentrum kunnen de docent en studenten opmerkingen 'oppikken' en deze toevoegen aan hun Startpagina. Dit kan worden gebruikt voor het reorganiseren van de opmerkingen. Op deze manier kunnen alle gebruikers hun eigen persoonlijke kennisbank maken, bestaande uit discussiepunten en andere gegevens. Startpagina's en mappen daarin kunnen door andere deelnemers aan de studiegroep worden bekeken.

Begeleid je studenten bij het zoeken naar en verzamelen van relevante informatie op het web, in databases, de bibliotheek, boeken, etc. Help studenten bij het uitbaten van belangrijke opmerkingen en bevindingen uit het Kenniscentrum door gebruik te maken van de mogelijkheid een 'Link toe te voegen aan de Startpagina' en vervolgens de opmerking te verplaatsen naar de juiste map op hun Startpagina.

Nieuwe informatiestructuren in de mappen van de Startpagina kunnen nieuw licht werpen op het studie-onderwerp. Moedig je studenten aan om zowel hun bevindingen te delen als elkaars Startpagina's te bezoeken.

Fle3 Woordenlijst

Fle3 = Fle3 is een leeromgeving

Server = Een computer die verbonden is met het netwerk waarop Fle3 draait (gewoonlijk het internet). Je hebt deze nodig om Fle3 op te installeren en te draaien.

Webmaster = Een persoon die zorgt voor de (web-)servers van de onderwijsinstelling. In de meeste situaties is hij of zij er verantwoordelijk voor dat de servers altijd aanstaan en met het netwerk verbonden zijn. Hij of zij dient eveneens backups te maken van de gegevens op de server.

Fle Beheerder = Een persoon die zorgdraagt voor het Fle3-systeem. Alle werkzaamheden die de Fle3 Beheerder moet uitvoeren kunnen plaatsvinden via de webgebaseerde gebruikersinterface van Fle3. Enkele geavanceerdere zaken zoals het im- en exporteren van databases kunnen worden uitgevoerd via de webgebaseerde gebruikersinterface van Zope. Fle3 Beheerder is een zogenaamde "globale rol", die overal in het systeem wordt gebruikt.

Fle Staf = Een persoon die gebruikers toe kan voegen en die leermodules aan kan maken in het Fle3-systeem. Fle Staf is een zogenaamde "globale rol", die overal in het systeem wordt gebruikt.

Fle Gebruiker = Een persoon die het Fle3-systeem gebruikt. Fle Gebruiker is een zogenaamde "globale rol", die overal in het systeem wordt gebruikt.

Startpagina = Onderdeel van het Fle3-systeem. Iedere gebruiker krijgt een persoonlijke Startpagina. Startpagina's kunnen worden gebruikt om verschillende onderdelen (documenten, bestanden, hyperlinks, aantekeningen) op te slaan die gerelateerd zijn aan leermodules, ze onderverdelen in mappen en deze delen met anderen.

Kenniscentrum = Onderdeel van het Fle3-systeem waarbij het studeren plaatsvindt in vakken en leermodules. Gebruikers kunnen nieuwe discussies starten binnen een leermodule.

Vak = Een groep mensen die samen door middel van een onderzoekend leerproces studeren. Stafgebruikers kunnen nieuwe vakken aanmaken. Een vak heeft altijd een naam en een omschrijving.

Leermodule = In Fle3 zijn de vakken onderverdeeld in leermodules. Een leermodule dient een betekenisvol studie-onderdeel te zijn.

Discussie = In iedere leermodule kunnen meerdere discussies worden gevoerd, waarbij iedere discussie met een nieuw bericht begint.

Denkproces = Een verzameling benamingen met bijbehorende instructies om het discussieproces te structureren.

Docent = Een persoon die een vak organiseert en begeleidt, het vak in betekenisvolle studie-onderdelen onderverdeelt en degene die zorgdraagt voor het rooster. Docent is een zogenaamde "lokale rol", die uitsluitend binnen een vak wordt gebruikt.

Tutor = Een persoon die docenten ondersteunt bij een vak. De tutor kan nieuwe leermodules aanmaken voor een vak.

Student = Een persoon die deelneemt aan een vak / vakken. De student kan de Startpagina gebruiken en deelnemen aan discussies en jamsessies.